Önce 'bağımlı' yaptı, sonra sattı

(Şükrü Andaç, Milliyet Business, 03.08.2003)

E- ticaret sitesi ideefixe.com'un Genel Koordinatörü Metin Solmaz, başarılarının sırrını açıkladı: Önce 60 bin kitabın bilgilerini girdik. Altı ay 'kütüphane' gibi çalıştık. Bağımlılık sağladıktan sonra satışa geçtik

Kültür ürünleri satışında Türkiye'nin en kapsamlı e - ticaret sitesi sayılan ideefixe.com'un Genel Koordinatörü Metin Solmaz, 1996 yılında kurulan şirketin, bugüne kadar ayakta kalması, hatta kâra geçmesinin, yarattıkları 'bağımlılık'tan kaynaklandığını söyledi.

Solmaz, "Kitap, müzik ve DVD gibi kültür ürünleri satarak kullanıcıyı tutacağımızı düşünüyorduk ve de tuttuk. Çünkü bu ürünler bağımlılık yaratabiliyor. Elektronik eşya veya cep telefonu satarsanız bu şekilde olmaz. Çünkü bir kullanıcı yılda bir veya iki kere elektronik ürün alır ama kültür ürünleri birden çok daha fazla alınıyor" dedi.

Kültür ürünleri tüketicilerinin genelde 'A grubu'ndan olduğunu, ideefixe.com kullanıcılarının da genellikle 'A grubu'ndan olduğunu ve 'bu gruba kitabı satabilirsek, yanında her şeyi satabiliriz' diye düşündüklerini anlatan Solmaz, şöyle konuştu:

Üç yıl kitap topladılar

"Biz kendimize bağımlı bir kullanıcı kitlesi yakaladık. Bunu görünce de kısa bir süre öncesinde diğer ürünleri de satmayı başlattık. Çünkü zamanının geldiğini düşünüyoruz. Bu bizim önceden belirlediğimiz iş planı içinde yer alıyordu zaten. Ama baktığınız zaman elektronik satmak kolay bir iş. Örneğin en fazla 100 çeşit cep telefonu var. Ama sadece kitaba bakarsanız 80 bin çeşit kitaptan bahsedebilirim. Kısa bir süre önce başlamamıza rağmen elektronik ürün satışlarında da hareketlenme var. Gelecekten umutluyuz."

1996'da isim hakkını satın alarak ideefixe.com'u kurduklarını, ancak kuruluştan 3.5 yıl sonra satış yapmaya başladıklarını anlatan Solmaz, satış öncesi hazırlıklarını şöyle anlattı:

"İsim hakkını satın aldıktan sonra, üç yıl boyunca veri tabanı çalışması yaptık. Üç yılda toplam 60 bin kitabı veri tabanına kaydettik. Bir kütüphane mantığında oluşturulan veri tabanının yanı sıra, kitaplarla ilgili ayrıntılı bilgiler de sisteme girildi. Her kitap hakkında beş çeşit genel bilgi hazırlandı. Bu çok zahmetli ve kapsamlı bir iş. 1999 yılının başında ise faaliyete geçtik. Site, 1999 yılı başında açıldığında, hemen satışa başlamadık. Siteyi açtığımız ilk 6 ay boyunca, insanlar tam bir kütüphane mantığında, sitemize girerek kitaplar hakkında bilgi sahibi oldular, araştırma yaptılar. Herkes çok şaşırdı. Çünkü biz satış yapmıyorduk. Ardından da 1999 yılı ortalarında satışa başladık."

Günde 400 satış

ideefixe.com kurulduğu ilk zamanlarda günde 5 - 10 kitap satışı yaparken, bugün gelinen noktada ortalama 400 ürün satışına ulaşmış durumda. Solmaz, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: "Biz, ilk günlerde 5 - 10 kitap satıyorduk. Ardından 30'lara, 40'lara çıktık. Bugün geldiğimiz noktada ise günde ortalama 400 ürün satıyoruz. Bu sadece kitap değil, kültür ürünleri başlığı altında kitap, DVD, CD gibi ürünleri kapsıyor. Şu an bin 100'e yakın tedarikçimiz var. Tüm bu tedarikçilerden 110 - 115 bin ürün derleniyor. Yani biz tüm bu ürünleri, kolay yoldan internet kullanıcısına sunabiliyoruz."

'Rakipleri kriz yok etti'

Yeni ekonomideki krizin kendilerine yaradığını anlatan Solmaz, "Biz aslında krizden büyüyerek çıktık. Çünkü bizim rakibimiz kalmadı. Bu pazarda kimse umduğu boyutlara ulaşamıyor. Ama e - ticaret yapılırsa kârlı bir iş. İstediğin kadar ürün çeşidi koyabilirsin, kısa sürede ürün pazarlayabilir, satabilirsin. Ancak bu işin zor tarafları da var. Ürünleri derleyip toparlamak ve de lojistik gibi. Dünyada da işler pek iyi gitmiydr. Amazon.com kâra geçeli bir yıl oluyor. Aslında sorun şu ki, Türkiye'de internet hiç büyümüyor. Ayrıca mevcut kullanıcılar içerisinde de internetten alışveriş yapmaktan korkan kullanıcılar var. Telefonla sipariş yoluna gidiliyor. Ancak biz kesinlikle bu yola gitmedik. Satışlarımızın yüzde 95'i kredi kartı ile alışveriş yapıyor, yüzde 5'i ise havale ile. Ancak havale yolunu seçenler de zorluğu ve masrafları sebebiyle yavaş yavaş kart kullanmaya başladı. Telefonla sipariş ise yok denecek kadar az."

Anlayana, 'ideefixe.com' anlamayana, 'fikrisabit.com'

ideefixe'nin Fransızca anlamı

'fikrisabit'. Bu yüzden hem ideefixe.com hem de fikrisabit.com adlarını satın aldıklarını söyleyen Solmaz, "Kurum kimliği olarak ideefixe.com'u seçtik, bu marka üzerine yatırım yaptık. Bu ismi bilgisayara yazarken zorlananlar oluyor. Biz de bunun sorun olmaması için fikrisabit.com adresini de satın alıp, ideefixe.com'a yönlendirdik. Her iki adresten de bize ulaşanlar oluyor" dedi.

'İnternette kendi medyamızı yarattık'

ideefixe.com'un EBİ Elektronik Bilgi İletişim'e ait şirketlerden biri olduğunu söyleyen Solmaz, EBİ'nin ayrıca sahip olduğu 'siberalem.com' ve 'itiraf.com' sitelerinin kendileri için çok büyük avantaj olduğunu söyledi.

Solmaz, "ideefixe.com'u, günde 40 bin kişi ziyaret ediyor. Ayrıca siberalem.com ve itiraf.com sitelerinde günlük 2 milyon 600 bin sayfa gösterimi yapılıyor. Bu sitelerde de ideefixe.com markası tanıtılıyor, duyurular yapılıyor. Biz bu siteler ile internette kendi medyamızı yarattık. Tanıtımlarımızı, duyurularımızı buralarda yapıyoruz" dedi.

İnternette kendi medyasını yaratan ideefixe.com'un üye sayısı 180 bine ulaşmış durumda. Bu üyeler arasından birden fazla alışveriş yapan sayısı 60 bin, üç ve üçten fazla alışveriş yapanların sayısı ise 50 bin.

'Ünlülerden fırça yiyoruz'

e - ticarette bazı sorunlarla karşılaşıldığını söyleyen Solmaz, sipariş veren bazı ünlülerden de 'fırça' yediklerini anlatıyor. "İnternet kafelere gidip, bize yüksek miktarlı sipariş verenler oluyor" diyen Solmaz, daha sonra şöyle dedi:

"20 - 25 milyarlık siparişler bile oluyor. Ardından da telefonla arayıp, 'Sipariş ettiğimiz ürünler gelmiyor' diyorlar. Ayrıca bizden alışveriş yapan ünlülerle de çeşitli sorunlar yaşıyoruz. Sipariş veriyorlar, kargo teslime gidildiğinde kimlik sorulunca, 'Beni tanımıyor musunuz' diyerek, ayıplıyor, hatta kızıyorlar. Bize de sitem ediyorlar."