Fincanı taştan mı oy'luyorlar?

( 26.02.2005 - Radikal Cumartesi )

Hep merak edilir, Oscar adayları nasıl seçiliyor, oylama nasıl yapılıyor diye... Sistem sanıldığı gibi gizlilik barındırmıyor, sadece biraz karışık. Bakın adaylar nasıl belirleniyor

Oscar ödüllerinin nasıl saptandığı, Akademi'nin büyük bir sırrı olarak kabul edildi yıllarca. Herhalde kimsenin aklına açıp da 'Bu ödülleri nasıl veriyorsunuz, acaba?' diye sormak gelmemiş olmalı. Çünkü, arayanlara Akademi'nin resmi mali müşaviri PriceWaterhouseCoopers'ın elemanları oylamanın nasıl olduğunu memnuniyetle açıklıyorlar. Tabii, süreci anlamak için yüksek matematik okumuş olmanız gerekiyor ki, o başka bir konu.

Biz yine de elimizden geldiğince açıklamaya çalışalım:
Bu yılın 27 Aralık günü Akademi 5808 üyesine oy pusulalarını gönderdi. Bu pusulaların 15 Ocak tarihine kadar doldurulup geri gönderilmesi gerekiyordu. Üyeler, bu yılın en iyilerini pusulalara işaretlediler. Her üye, kendi kayıtlı olduğu alandan en çok beğendiği isimleri yazdı pusulasına. Yani Akademi'ye yönetmen olarak kayıtlı olanlar yönetmenlere, senarist olarak kayıtlı olanlar senaristlere oy verdi. Bu kuralın tek istisnası, tüm kayıtlı üyelere açık olan en iyi film kategorisiydi.
Pusulaların hepsi alındıktan sonra, bir düzine P(rice)W(aterhouse)C(ooper) elemanı tarafından, her kategorinin pusulası birinci tercihler esas alınarak yığınlara ayrıldı. Şimdi işler biraz karmaşıklaşıyor.
Aday olabilmek için belli bir minimum miktarın üstünde kişi tarafından aday gösterilmek gerekliydi. Bu minimum miktar şöyle belirlendi: Oyların sayısı / adaylık sayısı (çoğunlukla beş) + bir.
Meselâ en iyi erkek oyuncu dalını ele alalım. Bu kategoride kullanılabilecek oyların sayısı yalnızca 1277. Niye? Çünkü Akademi'ye aktör olarak kayıtlı üyelerin sayısı da 1277. Bütün aktör üyelerin oy pusulasını doldurup geri gönderdiğini farz edelim. (Aslında herkesin pusulasını doldurup göndermesi pek nadirmiş. Ancak, üyelerin büyük bir çoğunluğu da pusulalarını doldurmayı ihmal etmezmiş.) Toplam oy pusulası sayısı olan 1277, 6'ya (yani beş adaylık + 1 formülüne göre) bölünüyor. Ortaya çıkan rakam 212. Bu durumda, 212'den fazla oy pusulasında birinci tercih olarak yer alan aktör, o yılın en iyi erkek oyuncu dalında aday gösteriliyor.
PWC yetkilileri, her üyenin oyunun yalnızca tek bir kez geçerli olması için bu sistemi oluşturduklarını söylüyor.
İlk turda birinci tercihler yığınından beş aday çıkmazsa, PWC elemanları en ufak yığını, ikinci tercihleri esas alarak yeniden dağıtıyor. Bu 'alttan üste' sistemi, gereken aday sayısına ulaşılıncaya kadar sürüyor.
2000 yılında Florida'da yaşanan seçim skandalını hatırlatsa da, bu sistem 1935'den bu yana tıkır tıkır işlemiş. İşte böyle.